حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
522
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
تشبّه كرده در حيات خويش مقبرهاى جهت خود بنا نمايد و اوقافى جهت آن قرار دهد تا صلحا و زهّاد و عبّاد از ممرّ آن زندگى كنند و او را پس از مرگ بذكر خير ياد نمايند به همين منظور در محلّ شام تبريز كه بعدها شب غازان يا شام غازان خوانده شد و در سه ربع فرسخى جنوب آن شهر قرار داشت قبّهاى ساخت كه از عجايب ابنيهء اسلامى و بزرگترين و عظيمترين قبّهاى بوده است كه تا آن تاريخ در ممالك اسلامى ساخته شده . بعد از انجام بناى قبّه غازان خان در ايران و عراق املاك مخصوصى وقف آن نمود و توليت آنجا را بخواجه سعد الدّين ساوجى و خواجه رشيد الدّين فضل اللّه سپرد و در اطراف آن ابنيه بسيار از مسجد و مدرسه و خانقاه و حمّام و دار الكتب و غيرها ساخت . غير از ابنيهء فوق غازان تمام شهر اوجان را در تاريخ 798 از نو بنا كرد و بازارها و حمّامهاى جديد در آنجا ساخت و خانقاهى نيز در همدان بنا نمود و دورا دور تبريز و شيراز را بارو كشيد و قلعهء تبريز را در سال 702 تعمير نمود . 2 - سلطان محمد خدابنده اولجايتو ( 703 - 716 ) غازانخان چنان كه سابقا نيز گفتيم در ايّام حيات ، برادر خويش محمّد را بوليعهدى و جانشينى خود تعيين نمود ولى محمّد در موقع وفات غازان در خراسان بود و بمحض اينكه از وفات برادر اطّلاع يافت ابتدا شاهزادهء آلافرنگ پسر گيخاتو را كه بدستيارى هرقداق سپهسالار سپاه خراسان مدّعى جانشينى غازان بود بدست يكى از امراى خود كشت و هرقداق هم اگرچه گريخت ولى به زودى دستگير شده با دو برادر و سه پسر خود بقتل رسيد و محمّد در قدم اوّل از شرّ غائلهء بزرگى رهائى يافت . بعد از دفع فتنهء آلافرنك و هرقداق و گرفتن اطاعت از لشكريان ايشان و